Hoofdstuk 07 · Groen in de polder

Natuur en parken in Hoofddorp.

In een droogmakerij is geen natuur 'vanzelf' — alles wat groeit, stroomt of meandert is ooit getekend, gegraven of geplant. Dat maakt het groen rond Hoofddorp er niet minder mooi om: het is ontworpen landschap, met een eigen, herkenbare schoonheid.

— 01

Het Haarlemmermeerse Bos

Aan de oostzijde van Hoofddorp ligt het Haarlemmermeerse Bos, het grootste recreatiegebied van de polder. Het bos werd vanaf 1979 aangelegd op landbouwgrond, juist om de groeiende stad een stevig groen tegenwicht te geven. Het strekt zich uit over enkele honderden hectares en is verbonden met Groene Weelde, een jonger recreatiegebied tussen Vijfhuizen, Cruquius en Hoofddorp, en met Park Vijfhuizen.

Het Haarlemmermeerse Bos heeft een centrale evenementenweide, waar in de zomer grote openluchtevenementen plaatsvinden. Daaromheen kronkelen wandel- en fietspaden door gemengd loofbos, langs vijvers en open weides. Voor inwoners van Hoofddorp is het bos het belangrijkste 'uitloopgebied' — binnen tien minuten fietsen vanuit de meeste wijken bereikbaar.

— 02

De Toolenburgerplas

Midden in de zuidelijke wijken ligt de Toolenburgerplas, een recreatieplas van ruim 85 hectare die ontstond door zandwinning. Er zijn twee officiële zwemlocaties: het Grote Strand aan de westkant en de Speelvijver voor kinderen. Controleer in de zomer de actuele zwemwaterkwaliteit via zwemwater.nl. Een ronde wandel- en hardlooproute van enkele kilometers volgt de hele oever.

Het zand werd gebruikt voor de uitbreiding van Hoofddorp. Die geschiedenis is typerend voor de polder: veel van het oppervlaktewater is feitelijk niet 'natuur' in oude zin, maar landschap dat is gemaakt — en daarna gegroeid in z'n nieuwe vorm.

— 03

Vaarten, tochten en lintbeplanting

De droogmakerij is doortrokken van rechte wateren. De Hoofdvaart loopt midden door de stad en de polder; daarop staan dwars de Kruisvaart en talloze kleinere tochten. Veel van deze wateren worden begeleid door rijen knotwilgen, populieren of essen — bomenrijen die het uitgestrekte vlakke land op menselijke schaal verdelen. Voor wandelaars en fietsers vormen de oeverwegen lange, comfortabele routes met lage horizonten en wisselende doorkijkjes.

Speciale vermelding verdient de Geniedijk: een ongeveer elf kilometer lange militaire dijk van de Stelling van Amsterdam, van Fort bij Vijfhuizen via Fort bij Hoofddorp naar Fort bij Aalsmeer, vandaag een wandel- en fietsroute door bos- en weidelandschap. De dijk is ouder dan vrijwel alle huizen die er omheen staan en geeft een prachtig contrast met het verder vlakke landschap.

— 04

Stadsparken en buurtgroen

Centrum

Stadspark Hoofddorp

Het groene hart van het centrum, vlak bij het Stadshart: een plek om te wandelen, te sporten en te ontspannen. Het park wordt de komende jaren verder ontwikkeld.

Wijken

Wijkparken

Vrijwel elke uitbreidingswijk heeft een eigen centraal park — in Overbos, Toolenburg, Floriande en Graan voor Visch. Vaak met speeltuinen, vijvers en sportveldjes.

Polderrand

De Ringdijk

De dijk om de droogmakerij is gehandhaafd als groene rand. Vanaf de dijk kijk je over het oude land buiten de polder en het lager gelegen land binnen.

— 05

Een ontworpen natuur

Wie in Hoofddorp van het groen geniet, beweegt door een landschap dat met opzet zo is. De bossen zijn aangeplant, de plassen zijn gegraven, de dijken zijn gebouwd. Tegelijk hebben deze plekken hun eigen ecologisch leven ontwikkeld — broedvogels in het Haarlemmermeerse Bos, vissen in de Toolenburgerplas, vleermuizen langs de Geniedijk. Het laat goed zien hoe een droogmakerij, generatie na generatie, kan groeien naar iets dat begint te lijken op 'natuur', ook al staat de oorsprong onmiskenbaar op de tekentafel.